Dechreuodd tîm Menywod Cymru eu hymgyrch ym Mhencampwriaeth Chwe Gwlad Guinness 2026 gyda cholled fain o 24-19 yn erbyn Yr Alban o dan do Stadiwm Principality – ond fe enillon nhw bwynt bonws am eu holl ymdrechion di-flino.
Llwyddiant Yr Alban o 38-8 yn Salford ym mis Awst oedd y bwlch mwyaf erioed rhwng y ddau dîm – ond gan bo pum o’r saith gornest ddiwethaf rhwng y gwledydd wedi gweld triphwynt neu lai yn gwanahanu’r timau – doedd hi’n fawr o syndod bod gêm heddiw o flaen torf o 10,569 o bobl yn hynod gystadleuol.
Byddai Prif Hyfforddwr newydd Yr Alban, Sione Fukofuka wedi bod yn fodlon iawn gyda dechreuad ei dîm yn ei gêm gyntaf wrth y llyw, gan i’r cefnwr profiadol Chloe Rollie sgorio cais cyntaf y prynhawn wedi 8 munud o chwarae – yn dilyn gwrthymosodiad campus o’u hanner eu hunain gan olwyr yr ymwelwyr.
Gan i Rollie dirio y tu ôl i byst y Cymry – gwaith hawdd oedd gan Helen Nelson i drosi.
Mae Sean Lynn wastad wedi pwysleisio pwysigrwydd hunaniaeth a gweithio’n galed dros yr achos – ac fe darodd y Crysau Cochion yn ôl o fewn 2 funud i fynd ar ei hôl hi.
Doedd Yr Alban methu atal sgarmes symudol y Cymry – a’r bachwr Kelsey Jones gwblhaodd y symudiad yn berffaith. Llwyddodd Kiera Bevan i’w gwneud hi’n gyfartal gyda’i throsiad a gan bod Leah Bartlett wedi troseddu’n y symudiad arweiniodd at y cais – tynged y prop ar achlysur ei 50fed cap – oedd treulio 10 munud ar yr ystlys.
Tra bo Bartlett yn y cell cosb, manteisiodd prop Cymru, Sisilia Tuipulotu i’r eithaf ar or-dafliad o lein – a doedd neb am ei hatal hi rhag hawlio’i 8fed cais rhyngwladol.
Unig sgôr arall yr hanner cyntaf oedd cic gosb rwydd Nelson gyda 6 munud yn weddill – olygodd mai’r Cymry oedd yn arwain yn haeddiannol o ddeubwynt ar yr egwyl.
Hanner Amser: Cymru 12 Yr Alban 10
Does dim amheuaeth i’r Alban ennill y frwydr gorfforol y tro diwethaf i’r ddau dîm ddod wyneb yn wyneb â’i gilydd – ond roedd dylanwad yr hyfforddwr amddiffyn newydd Tyrone Holmes yn amlwg yn chwarae merched Cymru gyda’r capten Kate Williams a’r clo Gwen Crabb yn arwain y frwydr gorfforol honno.
Gan bo chwarae blaenwyr Cymru mor gystadleuol, gwelwyd mwy o gicio tactegol a mwy o fentro gan olwyr y crysau gleision wedi troi ac fe weithiodd y tactegau hynny’n y pendraw.
Yn dilyn adlamiad caredig o’r bêl, fe roddodd cais rhyngwladol cyntaf yr asgellwr Shona Campbell Yr Alban ar y blaen am yr eildro wedi 51 munud o chwarae. Parhau wnaeth record gicio berffaith Helen Nelson.
Wedi bron i awr o chwarae tro Cymru oedd hi i golli gwasanaeth chwaraewr am 10 munud wedi tacl anghyfreithlon Bryonie King ar Emily Courbrough ac fe brofodd hynny’n allweddol yn y pendraw.
Tra bo King yn y cell callio, manteisiodd yr eilydd Lucia Scott ar ei chyfle i sgorio trydydd cais Yr Alban o’r prynhawn a chymryd y fuddugoliaeth o gyrraedd y Cymry yn y broses.
Cododd Seren y Gêm Helen Nelson ei chyfrif personol i 9 pwynt gyda’r trosiad wrth agor bwlch o 12 pwynt rhwng y timau.
Gyda 7 munud o’r gêm ar ôl, fe hawliodd y Cymry drosgais o ganlyniad i hyrddiad Capten Kate a throsiad Lleucu George – ond er holl ymdrechion hwyr y tîm cartref – llwyddodd amddiffyn Yr Alban i warchod eu llinell gais tan y diwedd.
Er y golled hon, bydd cyn-gapten Cymru Hanna Dallavelle’n trysori’r profiad o gamu o’r fainc i gynrychioli ei gwlad am y 70fed tro.
Roedd siom carfan Cymru’n amlwg wrth glywed chwiban olaf Ella Golsdmith chwe munud dros yr 80 munud – oherwydd er eu perfformiad hynod gystadleuol, methiant fu eu holl ymdrechion i sicrhau eu buddugoliaeth gyntaf yn y Chwe Gwlad ers dwy flynedd – a’r eirioni oedd y ffaith mai îs-hyfforddwr Yr Alban heddiw, Ioan Cunningham, oedd Prif Hyfforddwr Cymru’r diwrnod hwnnw.
Canlyniad: Cymru 19 Yr Alban 24
Yn dilyn colled y prynhawn yma – bydd Sean Lynn a’i garfan yn troi eu golygon at groesawu Ffrainc i Barc yr Arfau’r Sadwrn nesaf. Llwyddodd y Ffrancesi i guro’r Eidal o 40-7 yn gynharach yn y dydd.
Wedi’r chwiban olaf, dywedodd Helen Nelson: “Mae hi wastad yn anodd yn erbyn Cymru ond ry’n ni’n hapus iawn ein bod wedi dod yma i Stadiwm Principality a’n bod yn mynd adref gyda’r fuddugoliaeth.”
Ychwanegodd Bethan Lewis o safbwynt Cymreig: “Yn amlwg ry’n ni’n siomedig ein bod wedi colli heddiw – ond roedd y gwelliant yn ein perfformiad yn eithaf amlwg.
“Roedden ni dal ynddi tan y chwiban olaf – ac mae’n rhaid i ni ddal ati i gredu yn ein hunain a chwarae yn y mannau cywir ar y cae.”
Dywedodd prop Cymru Gwenllian Pyrs: “Roedd llawer mwy o strwythr yn ein chwarae ni heddiw ac roedden ni’n llawer mwy corfforol hefyd. Er i ni wneud ambell gamgymeriad – mae ganddon ni sylfaen dda iawn erbyn hyn i adeiladu arno ar gyfer y dyfodol.”
Pencampwriaeth Chwe Gwlad Guinness y Menywod 2026
11/04/26 – Cymru 19 Yr Alban 24 – Stadiwm Principality, Caerdydd
18/04/26 – Cymru v Ffrainc – Parc yr Arfau, Caerdydd (15.35)
25/04/26 – Lloegr v Cymru – Ashton Gate, Bryste (14.15)
09/05/26 – Iwerddon v Cymru – Stadiwm Affidea, Belfast (18.30)
17/05/26 – Cymru v Yr Eidal – Parc yr Arfau, Caerdydd (12.15)