Community Newsletter - Cymraeg

Yr wythnos hon, rydyn ni’n mynd i Glwb Rygbi’r Tyllgoed i weld yn uniongyrchol y cynnydd cyffrous gyda gwaith adnewyddu eu clwb, a wnaed yn bosibl gan gais grant llwyddiannus o £600k. Rydyn ni hefyd yn taflu goleuni ar Y Chwiban Goch, ymgyrch newydd ysbrydoledig a grëwyd i gefnogi’r genhedlaeth nesaf o ddyfarnwyr rygbi cymunedol. Wedi’i hanelu at swyddogion newydd ymgymhwyso a’r rhai dan 18 oed, mae’r fenter yn ymwneud â gwneud dyfarnu yn brofiad cadarnhaol a chroesawgar o’r chwiban cyntaf un.

Mewn mannau eraill, rydyn ni’n myfyrio ar fis Mawrth gwych ym Mharc yr Arfau Caerdydd, gan ailymweld â rhaglen 7 bob ochr yr Urdd a Gŵyl Rygbi T1.

Rydyn ni hefyd yn rhannu neges bwysig gan ein Llywydd, Terry Cobner, cyn y Cyfarfod Cyffredinol Eithriadol, sy’n cael ei gynnal ar ddydd Llun 13 Ebrill, yn Stadiwm Principality (o 6pm).

Lle bynnag rydych chi’n darllen, yn y clwb, wrth fwrdd y gegin neu ar yr ystlys, diolch i chi am fod yn rhan o’n cymuned.

Diolch.

Mae Llywydd Undeb Rygbi Cymru, Terry Cobner, wedi galw ar glybiau i fynd i’r Cyfarfod Cyffredinol Eithriadol er mwyn cael trafodaeth lawn ac agored am ddyfodol y gêm broffesiynol yng Nghymru.

“Rydyn ni’n croesawu’r Cyfarfod Cyffredinol Eithriadol fel cyfle i drafod materion pwysig am ddyfodol y gêm yng Nghymru gyda’n haelodau.”   

“Rydyn ni’n galw ar yr holl glybiau sy’n aelodau i fynychu, naill ai’n bersonol neu’n rhithwir, fel y gallant wrando unwaith eto ar ein cynlluniau ond hefyd fel y gallant gyfrannu’n agored ac fel y gallwn ni glywed eu barn.”

“Rydyn ni’n mwynhau’r cyfle hwn i rygbi Cymru ymgynnull fel un ac yn gobeithio y bydd y clybiau sy’n aelodau yn gallu ateb yr alwad i fynychu yn eu niferoedd.” 

Diolch.

Mae Clwb Rygbi Cymunedol y Tyllgoed wedi sicrhau cyllid i ailddatblygu ei gyfleusterau, gan nodi cam sylweddol ymlaen i’r clwb a’r gymuned ehangach. Trwy gyllid grant a chefnogaeth Undeb Rygbi Cymru, ynghyd ag arweiniad gan bartneriaid, mae’r clwb sy’n cael ei arwain gan wirfoddolwyr wedi cyflwyno cynllun uchelgeisiol i ehangu ei gynnig a diogelu ei dwf ar gyfer y dyfodol.

Bydd yr ailddatblygiad yn cyflwyno clwb a gofod cymunedol newydd, gan greu cyfleoedd i grwpiau, digwyddiadau a gwasanaethau lleol, wrth gefnogi mwy o gyfranogiad mewn rygbi a thu hwnt.

Dywedodd ysgrifennydd y clwb Adele: “Roedden ni’n dra ddiolchgar am y buddsoddiad hwn. Maent yn caniatáu inni dyfu a chreu lle y gall y gymuned gyfan fod yn falch ohono.”  

Bydd y buddsoddiad hwn yn sicrhau bod Tyllgoed yn parhau i ffynnu fel canolfan groesawgar, gynhwysol yng nghanol ei chymuned.

Mae ymgyrch y Chwiban Goch yn fenter newydd sydd wedi’i chynllunio i gefnogi’r genhedlaeth nesaf o ddyfarnwyr rygbi cymunedol. Gan ganolbwyntio ar y rhai sydd naill ai newydd ymgymhwyso neu o dan 18 oed, nod yr ymgyrch yw gwneud dyfarnu yn brofiad mwy cadarnhaol a chefnogol, yn enwedig yng nghyfnodau cynnar taith dyfarnu person.

Trwy nodi’r dyfarnwyr hyn yn glir yn ystod gemau, mae’r ymgyrch yn ceisio codi ymwybyddiaeth ymhlith chwaraewyr, hyfforddwyr a gwylwyr, a dealltwriaeth o’r heriau sy’n wynebu’r rhai sy’n dal i ddatblygu eu sgiliau. Yn y pen draw, y nod yw creu amgylcheddau mwy diogel a pharchus lle gall dyfarnwyr newydd fagu hyder, gwneud penderfyniadau heb ofni beirniadaeth, a pharhau i symud ymlaen o fewn y gêm.

Mae cyflwyno’r Chwiban Goch yn gam pendant tuag at fynd i’r afael â phryderon parhaus ynghylch disgyblaeth ac ymddygiad mewn rygbi ar lawr gwlad. Mae dyfarnwyr yn chwarae rhan hanfodol wrth sicrhau bod y gêm yn cael ei chwarae yn deg ac yn ddiogel a’i bod yn meithrin diwylliant o barch, sy’n hanfodol i gynnal y gamp ar bob lefel. Trwy dynnu sylw at y rhai sy’n dal i ddysgu, mae’r ymgyrch yn gwahodd y gymuned rygbi ehangach i chwarae ei rhan yn eu cefnogi.

Geraint John, Cyfarwyddwr Cymunedol Undeb Rygbi Cymru: “Nod ymgyrch y Chwiban Coch yw creu diwylliant lle mae dyfarnwyr, yn enwedig y rhai sydd ar ddechrau eu taith, yn teimlo eu bod yn cael eu parchu a’u cefnogi. Os ydyn ni am barhau i dyfu’r gêm, mae’n rhaid i ni wneud yn siŵr ein bod ni’n gofalu am y bobl sy’n ei gwneud hi’n bosibl ar y cae.”

“Bydd y cysyniad yn cael ei dreialu i ddechrau yng nghystadleuaeth 7 bob ochr yr Urdd ac o fewn rygbi Gallu Cymysg, gyda’r digwyddiadau peilot hyn yn rhoi cyfle i gasglu adborth. Bydd y wybodaeth yn hanfodol wrth lywio sut mae’r ymgyrch yn datblygu wrth symud ymlaen.”  

Gyda ffocws clir ar gynhwysiant, datblygiad a pharch, yr uchelgais hirdymor yw cyflwyno ymgyrch y Chwiban Goch yn ehangach ar draws rygbi cymunedol. Trwy wneud hynny, y gobaith yw y bydd mwy o bobl yn teimlo eu bod wedi’u hannog a’u grymuso i ddechrau dyfarnu, yn hyderus y byddant yn cael eu cefnogi bob cam o’r ffordd.

Mae Undeb Rygbi Cymru yn cyflwyno Adrodd Rhagweithiol (Proactive Reporting), system newydd sydd wedi’i chynllunio i gefnogi clybiau cymunedol i reoli ac adrodd am ddigwyddiadau ac anafiadau ar draws y gêm.

Bydd y platfform digidol hawdd ei ddefnyddio yn galluogi clybiau i gofnodi digwyddiadau, olrhain cyfergydion a chofnodi peryglon, tra hefyd yn helpu chwaraewyr, hyfforddwyr a rhieni i fonitro protocolau dychwelyd i chwarae a chefnogi lles chwaraewyr.

Mae Adrodd Rhagweithiol yn rhad ac am ddim i bob clwb diolch i’n partneriaid yswiriant Howden, a bydd yn chwarae rhan allweddol wrth gryfhau diogelwch ar draws rygbi cymunedol. Cadwch lygad am ddiweddariadau pellach.

Rydyn ni’n gwahodd pob cefnogwr i roi rhywbeth yn ôl i’r gêm ar lawr gwlad wrth sicrhau eu seddi ar gyfer Pencampwriaeth gyntaf y Cenhedloedd yn Stadiwm Principality ym mis Tachwedd eleni. Yr hydref hwn, mae cefnogi dynion Cymru hefyd yn golygu cefnogi’r gêm ar lawr gwlad. Mae cyfraniad o £2 o bob tocyn a brynir trwy glwb rygbi lleol yn mynd yn ôl yn uniongyrchol i’r clwb hwnnw. Mae hyn yn cynrychioli buddsoddiad uniongyrchol i rygbi Cymru o’r gwaelod i fyny, gan sicrhau bod y gefnogaeth ariannol a gynhyrchir gan ein tîm cenedlaethol yn mynd yn ôl i’r meysydd, y clybiau, a’r bobl sy’n cadw rygbi Cymru yn fyw.

I gefnogwyr sydd eisoes wedi’u cysylltu ac wedi cofrestru gyda’u clybiau lleol, mae’r cyfle i sicrhau seddi ac ariannu eich cymuned ar agor yn swyddogol. Aeth y ffenestr Dyrannu i Glybiau yn fyw ddydd Mercher, 1 Ebrill ac rydyn ni’n annog pob aelod sydd wedi cofrestru i sicrhau eu bod yn prynu’n uniongyrchol trwy sianeli swyddogol eu clwb. Mae gwneud hynny’n sicrhau bod eich tîm lleol yn derbyn yr ailfuddsoddiad o £2 fesul tocyn, gan gyfrannu i’ch gwreiddiau mor syml ag yw archebu eich tocynnau.

Gellir dod o hyd i docynnau a gwybodaeth am Gyfres y Cenhedloedd YMA.

Mae gŵyl 7 bob ochr yr Urdd wedi dod yn un o gonglfeini’r calendr rygbi yng Nghymru, gan ddod ag wythnos fywiog o egni, cystadlu ac ysbryd cymunedol i Bontcanna bob blwyddyn. Er bod yr Urdd wedi bod yn cyflwyno rygbi 7 bob ochr ers dros 25 mlynedd, dechreuodd ei phartneriaeth gydag Undeb Rygbi Cymru tua 20 mlynedd yn ôl, pan oedd y digwyddiad yn achlysur llawer llai, a gynhaliwyd dros ddau ddiwrnod yn unig ym Mharc y Strade. Nawr, yn ei wythfed flwyddyn ym Mhontcanna, mae wedi tyfu i fod yn ddathliad cenedlaethol o rygbi ar lawr gwlad.

Eleni, bydd 482 o dimau yn cymryd rhan trwy gydol yr wythnos, gan gynrychioli 140 o ysgolion uwchradd a cholegau. Bydd tua 6,900 o chwaraewyr yn cystadlu yn y prif ddigwyddiadau, gyda 1,600 arall yn cymryd rhan mewn gweithgareddau ychwanegol fel y digwyddiad etifeddol ar gyfer ysgolion o ran ddeheuol y ddinas a’r rhai mewn addysg ADY. Bydd pob diwrnod yn dechrau am 10am ac yn gorffen dim hwyrach na 7pm, gan gynnig amserlen lawn o rygbi ar draws sawl cae.

Bydd timau o bob grŵp oedran yn cystadlu am Gwpan, Bowlen a Phlât, gan sicrhau cystadleuaeth ystyrlon i’r holl gyfranogwyr.

Mae gŵyl 7 bob ocr yr Urdd hefyd yn adlewyrchu cryfder cyfranogiad rygbi ledled Cymru. Mae mwy na 900 o dimau a dros 9,600 o chwaraewyr eisoes wedi cymryd rhan mewn gwyliau a 7 bob ochr a thag rhanbarthol ar draws 17 rhanbarth, gan gynnwys cyfranogiad cryf yn y Gogledd. I’r rhai nad ydynt yn gallu mynychu’r digwyddiad cenedlaethol, cynhelir cystadleuaeth 7 bob ochr deuddydd o hyd i ysgolion a cholegau ym Mae Colwyn ym mis Mai, gan groesawu tua 1,200 o chwaraewyr.

Mae llwyddiant parhaus gŵyl 7 bob ochr yr Urdd yn tynnu sylw at gryfder gweithio mewn partneriaeth a’r ymrwymiad i gynnig cyfleoedd i bobl ifanc fwynhau a ffynnu mewn rygbi ym mhob cwr o Gymru.  

I weld yr amserlen lawn cliciwch yma.

Ar 25 Mawrth 2026, cynhaliwyd lansiad cyffrous Rygbi T1 ym Mharc yr Arfau Caerdydd, wrth i fwy na 450 o bobl ifanc ddod at ei gilydd i brofi cyfnod newydd o’r gêm.

Wedi’i ddatblygu gan World Rugby, mae Rygbi T1 yn fformat digyswllt sydd wedi’i gynllunio i gadw hanfod gêm rygbi traddodiadol, tra’n ei gwneud yn fwy hygyrch a chynhwysol. Mae’r gêm yn cynnwys elfennau craidd fel leiniau, sgrymiau a chicio, ac mae’n adlewyrchu strwythur gêm rygbi’r undeb, ond mae’n disodli taclo gyda system sy’n seiliedig ar gyffwrdd. Y canlyniad yw fersiwn gyflym a diddorol o’r gamp sy’n blaenoriaethu hwyl, ffitrwydd a chyfranogiad i bawb.

Yn y digwyddiad lansio, croesawyd ysgolion cynradd o bob rhan o Dde Cymru, gyda chynrychiolaeth gref o Gwm Cynon, Gorllewin Caerdydd, Bro Morgannwg, Cwm Rhondda a Dwyrain Caerdydd. Roedd ysgolion gan gynnwys Ysgol Gynradd Parc Aberdâr, Ysgol Hamadryad, Ysgol Gynradd Dinas Powys ac Ysgol Gynradd Maes y Dderwen ymhlith y rhai a gymerodd ran, gan greu awyrgylch gŵyl fywiog ac egnïol drwy gydol y dydd.

Cafodd disgyblion eu cyflwyno i hanfodion rygbi T1 trwy gyfres o weithgareddau a gemau strwythuredig, gan eu galluogi i ddatblygu sgiliau, meithrin hyder a phrofi’r gêm mewn amgylchedd diogel a chefnogol. Roedd natur addasadwy T1 yn golygu y gellid teilwra sesiynau i weddu i bob gallu, gan sicrhau bod pawb yn cael y cyfle i gymryd rhan ac i fwynhau’r profiad.

Mae Nicola Eccles yn enghraifft ddisglair o’r gwirfoddolwyr sydd wrth galon rygbi cymunedol yng Nghymru, gan chwarae rhan hanfodol yn llwyddiant parhaus ei chlwb, Clwb Rygbi Bae Colwyn.

Dechreuodd Nicola ei thaith wirfoddoli yn 2022 fel Rheolwr y Tîm dan 15 oed, gan gefnogi’r grŵp oedran hyd at lefel Ieuenctid dros dri thymor. Ochr yn ochr â hyn, defnyddiodd ei harbenigedd proffesiynol i helpu i symleiddio taliadau aelodaeth y clwb, gan gydweithio â gwirfoddolwyr ar draws y clwb i gyflwyno system ar-lein. Arweiniodd ei hymrwymiad a’i heffaith yn gyflym at ymuno â’r uwch bwyllgor ac ym mis Mai 2024 cafodd ei hethol yn Ysgrifennydd y Clwb.

Yn ei rôl bresennol, mae Nicola yn chwarae rhan ganolog yn y gwaith o redeg y clwb o ddydd i ddydd. O gydlynu cyfarfodydd i reoli cyfathrebiadau, cofnodion a chontractau cit a diweddaru cofnodion, mae hi’n chwarae rhan allweddol wrth sicrhau bod popeth yn rhedeg yn esmwyth.

Dywedodd Nicola: “Rwy’n gweithredu fel aelod canolog o bwyllgor y clwb, gan gefnogi llywodraethu a gwneud penderfyniadau strategol a sicrhau cyfathrebu effeithiol ar draws pob rhan o’r clwb.” 

Daeth ei hysbrydoliaeth i wirfoddoli gan ei gefeilliaid, sydd wedi chwarae rygbi i’r clwb er pan oedden nhw’n 5 oed. Aeth Nicola ymlaen i esbonio: “Roeddwn i eisiau rhoi rhywbeth yn ôl i gymuned sydd wedi cynnig cymaint i fy mhlant.” 

I Nicola, mae effaith gwirfoddoli yn mynd y tu hwnt i’r cae, gyda gwirfoddolwyr yn ffurfio asgwrn cefn clybiau rygbi trwy greu cyfleoedd i bobl berthyn, magu hyder a chryfhau’r gymuned leol.

Wrth fyfyrio ar ei thaith, dywedodd: “Rydw i wedi cael cymaint allan o wirfoddoli nad oeddwn erioed wedi ei ddisgwyl.”  

Gan grynhoi ei phrofiad mewn tri gair: “Cymuned. Arweinyddiaeth. Effaith.”

Mae rowndiau terfynol y Ffordd i’r Principality 2026:

Dydd Sul 12 Ebrill

• Rownd Derfynol Cwpan Adran 1 y Dynion (CG 10:45) – Abercraf v Blaina (Darlledir yn fyw ar S4C Clic, BBC iPlayer a YouTube S4C Chwaraeon)

• Rownd Derfynol Cwpan y Merched (CG 13:00) – Bonymaen v Gogledd Llandaf (Darlledir yn fyw ar S4C Clic, BBC iPlayer a YouTube S4C Chwaraeon)

• Rownd Derfynol Cwpan Pencampwriaeth y Dynion (CG 15:15) – Bedwas v Pen-y-bont ar Ogwr (Darlledir yn fyw ar S4C Clic, BBC iPlayer a YouTube S4C Chwaraeon)

• Rownd Derfynol Cwpan Uwch Gynghrair y Dynion (CG 17:45) – Merthyr v Castell-nedd (Darlledir yn fyw ar S4C Clic, BBC iPlayer a YouTube S4C Chwaraeon)

Dydd Gwener 17 Ebrill

• Rownd Derfynol Cwpan Dan 18 y Bechgyn (CG 19:5) – Amman United wynebu Pont-y-pŵl United

Dydd Sadwrn 18 Ebrill

• Rownd Derfynol Powlen y Merched (CG 11:00) – Y Bala v Machynlleth

• Rownd Derfynol Plât y Merched (CG 13:15) – CRCC v Seven Sisters

Dydd Sul 19 Ebrill

• Rownd Derfynol Cwpan Adran 5 (11:00) – Bargoed Athletic v Brecon Athletic

• Rownd Derfynol Cwpan Adran 4 (13:15) – Llangadog v Pontyclun

• Rownd Derfynol Cwpan Adran 3 (15:30) – New Dock Stars v Tymbl

• Rownd Derfynol Cwpan Adran 2 (17:45) – Cwins Aberafan v CRCC

Mae tocynnau ar gael am £15 i oedolion a £5 i blant dan 18 oed ym mhob gêm y Ffordd i’r Principality (RTP). Bydd gemau hefyd yn cael eu ffrydio drwy sianeli Undeb Rygbi Cymru, gyda gemau dethol yn cael eu darlledu ar S4C. Darllenwch y stori lawn yma.

O chwaraewyr i wirfoddolwyr i gefnogwyr, dyma’ch Ffordd i’r Principality.

Tu ôl i’r penawdau – sesiwn ymwybyddiaeth o’r system loches yng Nghymru a sut y gall Clybiau Rygbi gefnogi – Dydd Mercher 15 Ebrill 6.00pm

https://dysguwru.wales/

Mae wedi bod yn wych derbyn dros 15 o gyflwyniadau gan glybiau sy’n barod cyn pryd i gyflwyno eu hachrediad oddi ar y cae.

Rydyn ni’n ddiolchgar i’r holl glybiau sy’n rhoi adborth i ni ar y manteision maen nhw’n eu gweld hyd yn hyn. Mae clybiau’n adrodd eu bod yn denu gwirfoddolwyr newydd i gefnogi grwpiau gwirfoddol presennol o fewn clybiau. Mae cyfarwyddwyr a swyddogion clybiau yn adrodd eu bod yn teimlo’n fwy hyderus gyda’r ddogfennaeth sydd ar waith. Rydyn ni’n gweld mwy o ddiddordeb yn y gêm gymunedol gan asiantaethau allanol a noddwyr ac rydyn ni wedi gweld cynnydd yn y cyllid a gafwyd o ffynonellau allanol ar gyfer clybiau ledled Cymru. Ar ddiwedd mis Mawrth 2026, cyflawnodd y tîm cyllido y cyfanswm sylweddol o £3.1 miliwn!

Nodyn atgoffa i bob clwb o’r dyddiadau ar gyfer cyflwyno ym mhob Ardal.   Cofiwch fod yn rhaid i’ch cyflwyniadau ar y maes fod yn gyfredol ar Fy Undeb Rygbi Cymru (My WRU) erbyn 31 Mai 2026. Ar gyfer eich cyflwyniadau oddi ar y cae, bydd ein tîm ar gael i gefnogi clybiau ym mhob Ardal a byddant yn cyhoeddi ein lleoliadau a’n hamseroedd yn y cylchlythyr nesaf.

Os oes gennych unrhyw bryderon ynglŷn â’ch dyddiadau oherwydd gwyliau ac ati, rhowch wybod i ni drwy e-bostio clubbusiness@wru.wales a gallwn drefnu dyddiad arall.

Yn olaf, nodyn i atgoffa bod pwyllgorau clybiau rygbi ledled Cymru yn gwneud llawer iawn o waith i sicrhau eu bod yn cyrraedd eu lefel achredu ddewisol. Os oes gennych chi sgiliau perthnasol ac os ydych chi’n teimlo y gallwch gefnogi’ch clwb gyda’i gyflwyniad, cysylltwch â phwyllgor eich clwb.

Mae ymgyrch Pass it Back Undeb Rygbi Cymru yn ein hatgoffa mai ein cymunedau yw’r gwir bŵer tu ôl i rygbi Cymru.

Mae’r holl arian a godir drwy gemau, digwyddiadau a nwyddau rhyngwladol yn cael ei ail-fuddsoddi’n uniongyrchol i’r gêm ledled Cymru, gan gefnogi clybiau, hyfforddwyr, gwirfoddolwyr, dyfarnwyr a chwaraewyr ar bob lefel. Pan fyddwch chi’n cefnogi rygbi Cymru, rydych chi’n helpu i dyfu’r gêm yn eich cymuned eich hun, gan ariannu’r rhaglenni, y bobl a’r cyfleoedd sy’n sicrhau bod ein camp yn ffynnu.

Gyda’n gilydd, rydyn ni’n ei basio yn ôl, fel y gall y gêm gyfan symud ymlaen.